ተመራመርቲ ዩኒቨርሲቲ ቹንግ-ኣንግ ደቡብ ኮርያ፡ ጎሓፍ ወይ ሃብታም ተፈጥሮኣዊ ሃፍቲ ከም መበገሲ ብምጥቃም መስርሕ ምሓዝን ኣጠቓቕማን ካርቦን የጽንዑ ኣለዉ። እዚ ድማ ቁጠባዊ ተግባራዊነት እቲ ቴክኖሎጂ የረጋግፅ።
ኣብቲ ሓድሽ መጽናዕቲ፡ ብፕሮፌሰር ሱንግሆ ዮንን ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር ቹል-ጂን ሊን ዝምራሕ ጉጅለ፡ ኣጠቓቕማ ኢንዱስትሪ ካርቦን ዳይኦክሳይድን ዶሎማይትን ክልተ ንግዳዊ ረብሓ ዘለዎም ፍርያት፡ ማለት ካልሲየም ፎርሜትን ማግነዝየም ኦክሳይድን ንምፍራይ ዳህሲሱ።
እቲ “ዳይናሚክ ምቕያር ኣዮናት ማግነዝየምን ካልሲየምን ካብ ዶሎማይት ናብ ጠቐምቲ ተወሳኺ እሴት ዘለዎም ፍርያት ብካርቦን ዳይኦክሳይድ ተጠቒምካ” ዝብል መጽናዕቲ ኣብ ጆርናል ኦፍ ኬሚካል ኢንጅነሪንግ ተሓቲሙ።
ለውጢ ክሊማ ቀዳምነት ክወሃቦ ዘለዎ ከቢድ ጉዳይ እዩ። ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከባ ሃገራት ጽልዋኡ ንምንካይ ፖሊሲታት የዳልዋ ኣለዋ።
ንኣብነት ሕብረት ኤውሮጳ ክሳብ 2050 ገለልትነት ክሊማ ንምዕዋት ሰፊሕ መምርሒታት የቕርብ።ሓምላይ ስምምዕ ኤውሮጳ ውን ኣገዳስነት ምንካይ ልቀት ጋዝ ምድረበዳ የጉልሕ።
ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ሳይንቲስት፡ ቴክኖሎጂታት ምሓዝን ኣጠቓቕማን ካርቦን፡ ብትሑት ወጻኢታት ምኽዛንን ምቕያርን CO2 ንምዕባይ ተስፋ ዘለዎም መገድታት ምዃኖም ይምርምሩ ኣለዉ።
ይኹን እምበር ዓለምለኻዊ ምርምር ኣብ ምሓዝን ኣጠቓቕማን ካርቦን ኣብ ኣስታት 20 መቐየሪ ውህደታት ዝተሓፀረ እዩ።
ብዙሕነት ምንጪታት ልቀት CO2 ኣብ ግምት ብምእታው፡ ዝሰፍሐ ዝርዝር ውህደታት ምህላው ወሳኒ እዩ።
እዚ ድማ ኣብ መስርሕ ምቕያር ትሑት ትሕዝቶ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ብዕምቆት ምጽናዕ ኣገዳሲ ምዃኑ ዘመልክት እዩ።
ኣብቲ ሓድሽ መጽናዕቲ፡ እቲ ጉጅለ፡ ኣብ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ሃይድሮጅን ንምውሳኽ፡ ምልዕዓል (Ru/bpyTN-30-CTF) ተጠቒሙ። ውጽኢቱ ድማ ክልተ ተወሳኺ እሴት ዘለዎም ፍርያት ኮይኑ፡ ካልሲየም ፎርሜትን ማግነዝየም ኦክሳይድን እዮም።
ካልሲየም ፎርሜት ከም ተወሰኽቲ ሲሚንቶ፡ ዲይሰርን መወሰኽቲ ቀለብ እንስሳታትን ከምኡ’ውን ካልእ ኣጠቓቕማታት ከም ቆርበት ምጽራይ ይጥቀመሉ።
እቲ ጉጅለ ዘማዕበሎ መስርሕ ተግባራዊ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንምእማኑ ዘጸግም ቅልጡፍ ኮይኑ፡ ነቲ ፍርያት ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ደቓይቕ ጥራይ ኣብ ናይ ክፍሊ ሙቐት የፍሪ።
እዚ መስርሕ እዚ ምስቲ ባህላዊ ኣገባብ ምፍራይ ካልሲየም ፎርሜት ክነጻጸር እንከሎ፡ ዓቕሚ ምውሳኽ ሙቐት ዓለም ብ20% ከጉድሎ ከምዝኽእል እቶም ተመራመርቲ ይግምቱ።
“ካርቦን ዳይኦክሳይድ ተጠቒምካ ቁጠባዊ ረብሓታት እናፈጠረ ንሳዕቤናት ለውጢ ክሊማ ንምቅላል ክሕግዙ ዝኽእሉ ክቡራት ፍርያት ንምፍራይ ተገዳስነት እናዓበየ ይመጽእ ኣሎ።
ፕሮፌሰር ዩን፡ “ካርቦን ዳይኦክሳይድ ሃይድሮጅነሽን ሪኣክሽንን ካቲዮን ምልውዋጥ ርክባትን ብምውህሃድ፡ ብሓንሳብ ንሓጺናዊ ኦክሳይድ ንምጽራይን ክቡር ፎርሜት ንምፍራይን ዝሕግዝ መስርሕ ተማሂዙ ኣሎ።”
እቶም ተመራመርቲ፡ እቲ ዝጥቀሙሉ ኣገባብ ነቲ ሕጂ ዘሎ ኣገባብ ምፍራይ ክትክእ ይኽእል ድዩ ኣይክእልን ገምጊሞም። ነዚ ንምግባር ድማ ዘላቒ ኣገባብ ምቕያር CO2 ኣብ ከባብያዊ ጽልዋን ቁጠባዊ ተግባራውነትን ኣጽኒዖም።
ፕሮፌሰር ዪን፡ “ካብቲ ውጽኢት ብምብጋስ፡ ኣገባብና ንባህላዊ ኣገባብ ክትክእ ዝኽእልን ንልቀት ካርቦን ዳይኦክሳይድ ኣብ ኢንዱስትሪ ንምንካይ ዝሕግዝን ንከባቢ ዝምችእ ኣማራጺ ምቕያር ካርቦን ዳይኦክሳይድ እዩ ክንብል ንኽእል” ክብል ገሊጹ።
ካርቦን ዳይኦክሳይድ ናብ ፍርያት ብዘላቒ መንገዲ ናይ ምቕያር ተስፋታት ተስፋ ዝህብ እኳ እንተኾነ፡ እዞም መስርሓት እዚኣቶም ግን ኩሉ ግዜ ንምዕባይ ቀለልቲ ኣይኮኑን።
መብዛሕትኦም ቴክኖሎጂታት ሲሲዩ ምስ ባህላዊ ንግዳዊ መስርሕ ክነጻጸሩ እንከለዉ ቁጠባዊ ተግባራውነቶም ትሑት ስለዝኾነ ገና ናብ ዕዳጋ ኣይተቐበሉን።
"መስርሕ ሲሲዩ ምስ ዳግመ-ምጥቃም ጎሓፍ ብምውህሃድ ንከባብያውን ቁጠባውን ረብሓ ዘለዎ ክኸውን ኣለና።እዚ ድማ ኣብ መጻኢ ጽሩይ ዜሮ ልቀት ሸቶታት ንምዕዋት ክሕግዝ ይኽእል'ዩ" ክብል ዶክተር ሊ ደምዲሙ።
መርበብ ሓበሬታ ምህዞ ኣብ ሳይንስ፣ ኣከባቢ፣ ጸዓት፣ ወሳኒ ጥረ ነገራት፣ ቴክኖሎጂን ኤሌክትሪካዊ ተሽከርከርትን ዝምልከት እዋናዊ ዜናታት መጽናዕትን ምህዞን ሒዝናልኩም መጺኡ ኣሎ።
ሓላፍነት ምውሳድ፡ እዚ መርበብ ሓበሬታ ናጻ ፖርታል ኮይኑ፡ ንትሕዝቶ ናይ ደገ መርበብ ሓበሬታታት ሓላፍነት ኣይወስድን እዩ። ንዕላማ ስልጠናን ምክትታልን ዝግበር ጻውዒት ቴሌፎን ክምዝገብ ከም ዝኽእል ኣስተውዕሉ። © ፓን ኤውሮጳ ኔትወርክስ ሊሚተድ።