ተመኩሮኹም ንምምሕያሽ ኩኪስ ንጥቀም። ነዚ መርበብ ሓበሬታ ምድህሳስ ብቐጻሊ፡ ኩኪስ ከም እንጥቀመሉ ትሰማማዕ። ተወሳኺ ሓበሬታ።
“ንኹሉ ፍቐደሉ” ብምጥዋቕ፡ ንኣካይዳ መርበብ ሓበሬታ ንምምሕያሽ፡ ኣጠቓቕማ መርበብ ሓበሬታ ንምትንታንን ነጻን ክፉት መእተዊ ዘለዎን ሳይንሳዊ ትሕዝቶ ንምቕራብና ንምድጋፍን ኣብ መሳርሒኻ ኩኪስ ንኽኽዘን ትሰማማዕ። ተወሳኺ ሓበሬታ።
ቀሊል መርመራ ሽንቲ ኣብ መጀመርታ ደረጃ ሕማም ኣልዛይመርስ ከለሊ ይኽእል ድዩ፣ እዚ ድማ ንመደባት ጃምላዊ መርመራ መንገዲ ክኸፍት ይኽእል ድዩ? እቲ ሓድሽ መጽናዕቲ ፍሮንቲየርስ ኢን ኣጅንግ ኒውሮሳይንስ ብርግጽ ነዚ ዘርኢ እዩ። እቶም ተመራመርቲ፡ ኣብ ሽንቲ ባዮማርከራት ዘሎ ፍልልይ ንምልላይ፡ ዝተፈላለየ ጽንኩርነትን ጥዑያት ውልቀሰባትን ዘለዎም ዓበይቲ ጉጅለ ሕሙማት ኣልዛይመርስ ፈቲኖም።
ኣብ ሽንቲ ዝርከብ ፎርሚክ ኣሲድ ንኣእምሮኣዊ ምንቁልቋል ስብጀክቲቭ ምልክት ተሃዋሲ ምዃኑን ንመጀመርታ ደረጃታት ሕማም ኣልዛይመርስ ከበስር ከምዝኽእልን ረኺቦም። ንሕማም ኣልዛይመር ንምፍላጥ ዝጥቀሙሉ ዘለዉ ሜላታት ክቡራትን ዘይምቹኣትን ንመደበኛ መርመራ ዝምችኡን እዮም። እዚ ማለት መብዛሕትኦም ሕሙማት ንውጽኢታዊ ሕክምና ምስ ደንጉዮም ጥራይ እዮም ዝምርመሩ። ይኹን እምበር፡ ንፎርሚክ ኣሲድ ዝምልከት ዘይወራሪ፡ ርካሽን ምቹእን ትንተና ሽንቲ ልክዕ ከምቲ ሓካይም ብኣግኡ መርመራ ዝሓትትዎ ክኾኑ ይኽእሉ።
"ሕማም ኣልዛይመር ቀጻልን ተንኮለኛን ሕዱር ሕማም'ዩ፡ ማለት ቅድሚ ቅሉዕ ናይ ኣእምሮ ምጉዳል ቅድሚ ምምጽኡ ንነዊሕ ዓመታት ክምዕብልን ክጸንሕን ይኽእል'ዩ" ይብሉ እቶም ጸሓፍቲ። "እቶም ቀዳሞት ደረጃታት ናይቲ ሕማም ቅድሚ ደረጃ ዘይምለስ ረሲዕነት ዝፍጸሙ ኮይኖም፡ እዚ ድማ ንኢድ ኣእታውነትን ሕክምናን ወርቃዊ መስኮት እዩ። ስለዚ ኣብ ኣረጋውያን ኣብ መጀመርታ ደረጃ ሕማም ኣልዛይመርስ ብሰፊሑ መርመራ ምግባር ግድን እዩ።"
ስለዚ፡ ብኣግኡ ምትእትታው ኣገዳሲ እንተኾይኑ፡ ስለምንታይ ንመጀመርታ ደረጃ ሕማም ኣልዛይመርስ ስሩዕ መደባት መርመራ ዘይብልና? እቲ ጸገም ኣብቲ ሓካይም ኣብዚ እዋን’ዚ ዝጥቀሙሉ ዘለዉ ኣገባብ መርመራ እዩ። እዚኦም ድማ ክቡር ዋጋ ዝሓትትን ንሕሙማት ንጨረርታ ዘቃልዕን ፖዚትሮን ኤሚሽን ቶሞግራፊ ሓንጎል ይርከብዎም። ኣልዛይመርስ ከለልዩ ዝኽእሉ ናይ ባዮማርከር መርመራታት እውን ኣለዉ፡ እንተኾነ ግን ፈሳሲ ሓንጎል ዓንዲ ሕቖ ንምርካብ ወራሪ ደም ምውሳድ ወይ ምብንጫር መንከስ የድልዮም፡ እዚ ድማ ሕሙማት የናውሕዎ ክኾኑ ይኽእሉ።
ይኹን እምበር መርመራ ሽንቲ ዘይወራሪን ምቹእን ብምዃኑ ንጃምላዊ መርመራ ምቹእ ይገብሮ። ተመራመርቲ ቅድሚ ሕጂ ንሕማም ኣልዛይመርስ ዝሕግዙ ናይ ሽንቲ ባዮማርከራት ኣለልዮም እኳ እንተኾኑ፡ ዋላ ሓደ ንመጀመርታ ደረጃታት ናይቲ ሕማም ንምፍላጥ ዝምችእ የለን፡ እዚ ማለት ግን እቲ ንኣግኡ ንሕክምና ዝኸውን ወርቃዊ መስኮት ክሳብ ሕጂ ኣይርከብን።
እቶም ብድሕሪ እቲ ሓድሽ መጽናዕቲ ዘለዉ ተመራመርቲ፡ ቅድሚ ሕጂ ንሕማም ኣልዛይመርስ ከም ባዮማርከር ሽንቲ ፎርማልደሃይድ ዝተባህለ ኦርጋኒክ ውህደት ኣጽኒዖም እዮም። ይኹን እምበር፡ ሕማም ብኣግኡ ኣብ ምፍላጥ ምምሕያሽ ዝግበረሉ ቦታ ኣሎ። ኣብዚ ዳሕረዋይ መጽናዕቲ፡ ኣብ ፎርሜት ዝተባህለ ፎርማልደሃይድ መተቦላይት ኣተኲሮም፡ ከም ባዮማርከር ዝሓሸ ስራሕ ይሰርሕ ድዩ ኣይሰርሕን ንምፍላጥ።
ብድምር 574 ሰባት ኣብቲ መጽናዕቲ ዝተሳተፉ ኮይኖም፡ እቶም ተሳተፍቲ ወይ ብኣእምሮኣዊ መንገዲ ንቡር ጥዑያት ወለንተኛታት ወይ ድማ ካብ ስብጀክቲቭ ኣእምሮኣዊ ምንቁልቋል ክሳብ ምሉእ ሕማም ዝተፈላለየ ደረጃ ምዕባለ ሕማም ዝነበሮም እዮም። እቶም ተመራመርቲ ካብ ተሳተፍቲ ዝተወሰደ ናሙና ሽንቲን ደምን ብምትንታን ስነ-ኣእምሮኣዊ ገምጋም ኣካይዶም።
እቲ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ ደረጃ ፎርሚክ ኣሲድ ሽንቲ ኣብ ኩሎም ጉጅለታት ሕማም ኣልዛይመርስ ብዓቢኡ ልዑል ምዃኑን፡ ምስቶም ጥዑያት ቁጽጽር ዝገበሩ ሰባት ክነጻጸር እንከሎ ምስ ምንቁልቋል ኣእምሮኣዊ ምትእስሳር ከምዘለዎን፡ እንተላይ ምስቶም ኣብ መጀመርታ ስብጀክቲቭ ምጉዳል ኣእምሮኣዊ ምንቁልቋል ዝነበሩ ጉጅለታት። እዚ ድማ ፎርሚክ ኣሲድ ንመጀመርታ ደረጃታት ሕማም ኣልዛይመር ከም ተሃዋሲ ባዮማርከር ኮይኑ ከገልግል ከም ዝኽእል ይሕብር።
እቲ ዝገርም፡ እቶም ተመራመርቲ፡ ደረጃ ፎርማት ሽንቲ ምስ ናይ ኣልዛይመር ደም ባዮማርከራት ተደሚሮም ምስ ተንቲኖም፡ ሓደ ሕሙም ዝሓልፎ ዘሎ ደረጃ ናይቲ ሕማም ብዝያዳ ብልክዕ ክግምቱ ከም ዝኽእሉ ረኺቦም። ይኹን እምበር፡ ኣብ መንጎ ሕማም ኣልዛይመርን ፎርሚክ ኣሲድን ዘሎ ምትእስሳር ንምርዳእ ተወሳኺ መጽናዕቲ የድሊ።
"ፎርሚክ ኣሲድ ሽንቲ ንሕማም ኣልዛይመር ብኣግኡ ንምምርማር ብሉጽ ተነቃፍነት ኣርእዩ'ዩ" ይብሉ እቶም ጸሓፍቲ። “ምርመራ ባዮማርከር ሽንቲ ንሕማም ኣልዛይመር ምቹእን ውጽኢታውን ስለዝኾነ ኣብ ስሩዕ መርመራ ጥዕና ኣረጋውያን ክካተት ይግባእ።”
ዋንግ፣ ዋይን ካልኦትን. (2022) ስርዓታዊ ገምጋም ናይ ሽንቲ ፎርሚክ ኣሲድ ከም ሓደ ክኸውን ዝኽእል ሓድሽ ባዮማርከር ንሕማም ኣልዛይመር። ዶባት ኣብ ኒውሮባዮሎጂ እርጋን። ዶይ.ኦርግ/10.3389/ፍናጊ.2022.1046066።
Tags: እርጋን, ሕማም ኣልዛይመር, ባዮማርከራት, ደም, ሓንጎል, ሕዱር, ሕዱር ሕማማት, ውህደታት, ረሲዕነት, መርመራታት, ሓካይም, ፎርማልደሃይድ, ኒውሮሎጂ, ፖዚትሮን ፍኖት ቶሞግራፊ, መጽናዕቲ, ቶሞግራፊ, ሽንቲ
ኣብ ፊላደልፍያ ፔንስልቨንያ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ፒትኮን 2023፡ ንፕሮፌሰር ጆሴፍ ዋንግ፡ ተዓዋቲ ናይ ሎሚ ዓመት ሽልማት ራልፍ ኤን ኣዳምስ ኣብ ትንታነ ኬሚስትሪ፡ ብዛዕባ ብዙሕ ዕዮታት ቴክኖሎጂ ባዮሰንሰር ቃለ መሕትት ጌርናሉ።
ኣብዚ ቃለ መሕትት፡ ብዛዕባ ባዮፕሲ ስርዓተ ምስትንፋስን ብኸመይ ንባዮማርከራት ብኣግኡ ንምፍላጥ ሕማም ንምጽናዕ ጠቓሚ መሳርሒ ክኸውን ከም ዝኽእልን ምስ ማርያና ሊል፡ መራሒት ጋንታ ኣብ ኦውልስቶን ሜዲካል ንዛተ።
ከም ኣካል ናይቲ SLAS US 2023 ዝብል ገምጋምና፡ ብዛዕባ ናይ መጻኢ ቤተ-ፈተነን እንታይ ክመስል ከም ዝኽእልን ምስ Luigi Da Via, GSK Test Development Team Lead ንዛተ።
News-Medical.Net ነዚ ናይ ሕክምና ሓበሬታ ኣገልግሎት በዚ ውዕላትን ቅጥዕታትን ተኸቲሉ እዩ ዝህቦ። ኣብዚ መርበብ ሓበሬታ ዘሎ ሕክምናዊ ሓበሬታ ንርክብ ናይቲ ሕሙም ሓኪም/ሓኪምን ክህብዎ ዝኽእሉ ሕክምናዊ ምኽርን ንምድጋፍ ዝዓለመ እምበር ንምትካእ ከምዘይኮነ ኣስተውዕሉ።